Απέναντι στην τυφλή υπακοή, στους «χρήσιμους ηλίθιους» και στην κουλτούρα του «πάντα έτσι γινόταν».
Αρκετά με το «έτσι είναι το ΕΚΑΒ».
Αυτή η φράση έχει χρησιμοποιηθεί για να κλείνει συζητήσεις που έπρεπε να έχουν ανοίξει εδώ και χρόνια. Για τη στελέχωση. Για την ανάπαυση. Για την εκπαίδευση. Για την ασφάλεια. Για το ποιος αποφασίζει, με ποια στοιχεία και με ποια ευθύνη.
Το ότι μια κατάσταση κρατά δεκαετίες δεν σημαίνει ότι είναι και σωστή. Την κάνει βαθιά ριζωμένη. Και όσο περισσότερο ριζώνει, τόσο περισσότερη αποφασιστικότητα χρειάζεται για να αλλάξει.
Εργαζόμαστε σε μια υπηρεσία που υπάρχει για να προστατεύει την ανθρώπινη ζωή. Αυτή η αποστολή απαιτεί ανθρώπους με γνώση, κρίση και φωνή. Απαιτεί επαγγελματίες που αναγνωρίζουν τον κίνδυνο και έχουν τη δυνατότητα να τον επισημαίνουν, ακόμη κι όταν η επισήμανση ενοχλεί.
Η στολή δεν μας αφαιρεί τη σκέψη. Η ιεραρχία δεν καταργεί την ευθύνη. Και η υπηρεσιακή πειθαρχία δεν μπορεί να μετατρέπεται σε απαίτηση σιωπής.
Όταν χρησιμοποιούμε τον όρο «χρήσιμοι ηλίθιοι», μιλάμε για μια συγκεκριμένη στάση: να δικαιολογείς κάθε απόφαση πριν την εξετάσεις, να μικραίνεις κάθε πρόβλημα και να επιτίθεσαι σε όποιον το αναδεικνύει. Να γίνεσαι ο πρόθυμος υπερασπιστής μιας κατάστασης που καταπονεί και εσένα.
Η διαφωνία, όμως, δεν κάνει κανέναν «χρήσιμο ηλίθιο». Ούτε η σιωπή αποδεικνύει πάντοτε συνενοχή. Υπάρχουν άνθρωποι φοβισμένοι, εξαντλημένοι, απογοητευμένοι. Το χρέος μας είναι να δημιουργήσουμε χώρο για να μιλήσουν. Αν καταδικάζουμε την τυφλή υπακοή, οφείλουμε πρώτοι να αντέχουμε την αμφισβήτηση των δικών μας θέσεων.
Η κριτική μας πρέπει να αντέχει στα στοιχεία. Διαφορετικά, αναπαράγουμε την ίδια αυθαιρεσία που καταγγέλλουμε.
Απορρίπτουμε την κανονικοποίηση της υποστελέχωσης.
Κάθε ακάλυπτη βάρδια χρειάζεται καταγραφή, αιτιολόγηση και σχέδιο αντιμετώπισης. Κάθε νέα βάση, μονάδα ή αρμοδιότητα χρειάζεται το προσωπικό που θα τη λειτουργήσει. Η μετακίνηση εργαζομένων από έναν ήδη πιεσμένο τομέα σε έναν άλλο μεταφέρει το πρόβλημα· δεν το λύνει.
Στη Ρόδο, όπως και σε άλλες νησιωτικές περιοχές, ο σχεδιασμός πρέπει να υπολογίζει τις αποστάσεις, το οδικό δίκτυο, την εποχική αύξηση του πληθυσμού και τα ταυτόχρονα περιστατικά. Ο πολίτης χρειάζεται πραγματικά διαθέσιμο πλήρωμα όταν καλεί. Οι εξαγγελίες κρίνονται εκεί.
Απαιτούμε σχεδιασμό στελέχωσης με βάθος δεκαετίας, με πρόβλεψη για τις συνταξιοδοτήσεις και χρόνο για τη μεταφορά εμπειρίας στους νεότερους.
Ζητάμε μόνιμες προσλήψεις και άμεση επικουρική ενίσχυση όπου χρειάζεται, με σαφή προοπτική κάλυψης των πάγιων αναγκών. Οι προσωρινές λύσεις πρέπει να έχουν ημερομηνία λήξης.
Απορρίπτουμε την εκμετάλλευση του φιλότιμου.
Η έκτακτη υπέρβαση σε μια πραγματική κρίση έχει αξία. Η διαρκής απαίτηση υπέρβασης αποκαλύπτει αποτυχία οργάνωσης. Τα οφειλόμενα ρεπό και οι άδειες είναι χρόνος ζωής που λείπει από ανθρώπους και οικογένειες. Χρειάζεται συγκεκριμένο σχέδιο απόδοσής τους, με επαρκή στελέχωση ώστε η ανάπαυση του ενός να μη φορτώνεται στην εξάντληση του άλλου.
Ο εργαζόμενος που δηλώνει ότι έχει φτάσει στα όριά του πρέπει να ακούγεται. Η κόπωση δεν εξαφανίζεται επειδή κάποιος τη θεωρεί αδυναμία.
Απαιτούμε αποδοχές που αναγνωρίζουν την ευθύνη της εργασίας και ουσιαστικά κίνητρα στέγασης και παραμονής στις ακριβές, νησιωτικές και δυσπρόσιτες περιοχές. Η πρόσληψη αποκτά νόημα όταν ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει στον τόπο όπου καλείται να υπηρετήσει.
Απορρίπτουμε την παλιά κουλτούρα που χρησιμοποιεί την αρχαιότητα ως ασυλία από την κριτική.
Η εμπειρία αξίζει όταν γίνεται γνώση που μοιράζεται. Όταν ο παλιότερος εξηγεί, εκπαιδεύει και προστατεύει τον νεότερο. Η φράση «εγώ τόσα χρόνια έτσι το κάνω» δεν αρκεί για να τεκμηριώσει μια πρακτική.
Οι νεότεροι και οι επικουρικοί δικαιούνται να ρωτούν. Οι παλιότεροι δικαιούνται ουσιαστική συνεχιζόμενη εκπαίδευση. Όλοι έχουμε υποχρέωση να αναθεωρούμε όταν τα δεδομένα αλλάζουν.
Διεκδικούμε εκπαίδευση μέσα στον εργασιακό σχεδιασμό, με χρόνο, εξοπλισμό και ανατροφοδότηση. Από το συντονιστικό και την αναγνώριση μιας ασαφώς περιγραφόμενης ανακοπής μέχρι την ασφαλή οδήγηση, την ασφάλεια σκηνής και την παράδοση του ασθενούς, η επάρκεια χρειάζεται συνεχή δουλειά.
Απορρίπτουμε την κουλτούρα της απόκρυψης των λαθών.
Θέλουμε διαδικασίες αναφοράς συμβάντων και παραλίγο ατυχημάτων που επιτρέπουν τη μάθηση, με δίκαιη διερεύνηση και σαφή λογοδοσία. Το ανθρώπινο λάθος, η ανεπαρκής εκπαίδευση, η οργανωτική αστοχία και η συνειδητή επικίνδυνη συμπεριφορά χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.
Το «ποιος θα φταίξει;» δεν μπορεί να είναι η μοναδική ερώτηση. Πρέπει να ρωτάμε και «τι επέτρεψε να συμβεί και τι αλλάζουμε από αύριο;».
Απορρίπτουμε την ιδέα ότι οι απειλές, οι προσβολές και οι επιθέσεις είναι αναπόφευκτο μέρος της δουλειάς.
Ζητάμε πρόληψη, εκπαίδευση αποκλιμάκωσης, συντονισμό για την ασφάλεια της σκηνής, καταγραφή των περιστατικών και ουσιαστική υποστήριξη των εργαζομένων μετά από επίθεση. Η επαγγελματική προσφορά δεν απαιτεί να αποδεχόμαστε την κακοποίηση.
Το ίδιο ισχύει για τη βία μέσα στην υπηρεσία: τον εξευτελισμό, τον εκφοβισμό, την απαξίωση του νέου συναδέλφου και την τιμωρητική αντιμετώπιση της διαφωνίας.
Απορρίπτουμε τη σιωπή γύρω από την ψυχική επιβάρυνση.
Ο διασώστης δικαιούται να δυσκολεύεται και να ζητά βοήθεια χωρίς να φοβάται ότι θα στιγματιστεί. Η συναδελφική παρουσία έχει αξία. Χρειάζεται επίσης προσβάσιμη, εμπιστευτική επαγγελματική υποστήριξη. Το «μίλησέ μου» πρέπει να συνοδεύεται από πραγματική δυνατότητα φροντίδας.
Απαιτούμε σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ ΕΚΑΒ, νοσοκομείων και άλλων εμπλεκόμενων φορέων. Οι προγραμματισμένες μεταφορές, η κάλυψη εγκαταστάσεων και οι νέες επιχειρησιακές υποχρεώσεις χρειάζονται γραπτό πλαίσιο, πόρους και συμφωνημένες διαδικασίες. Οι ασθενείς και τα πληρώματα δεν πρέπει να πληρώνουν τα διοικητικά κενά.
Απαιτούμε σωματεία που λογοδοτούν στους εργαζομένους.
Η συνδικαλιστική ιδιότητα είναι ευθύνη εκπροσώπησης. Κρίνεται από τις διεκδικήσεις, την ενημέρωση των μελών, τη διαφάνεια των αποφάσεων και τη συνέπεια απέναντι σε κάθε διοίκηση, ανεξαρτήτως πολιτικής προέλευσης.
Η πρόσβαση σε ένα γραφείο έχει αξία όταν φέρνει αποτέλεσμα για τους εργαζομένους. Οι συναντήσεις χρειάζονται περιεχόμενο, οι δεσμεύσεις παρακολούθηση και οι αποτυχίες ειλικρινή απολογισμό.
Αυτή η απαίτηση αφορά και εμάς. Κανένας πρόεδρος, κανένα διοικητικό συμβούλιο και καμία παράταξη δεν δικαιούται εξαίρεση από τον έλεγχο. Όποιος ζητά φωνή για τους εργαζομένους πρέπει να τους δίνει λόγο και μέσα στο ίδιο του το σωματείο.
Δεν θα μετρήσουμε το θάρρος των συναδέλφων με τα λάικ. Θα το καλλιεργήσουμε με εμπιστοσύνη, συλλογική προστασία και δυνατότητα συμμετοχής. Θέλουμε ανθρώπους που κατανοούν, συζητούν και αποφασίζουν, όχι ένα καινούργιο ακροατήριο υπάκουων οπαδών.
Η αλλαγή που ζητάμε πρέπει να φαίνεται στη βάρδια: στον αριθμό των διαθέσιμων πληρωμάτων, στην ανάπαυση, στην εκπαίδευση, στον λειτουργικό εξοπλισμό, στην ασφαλή εργασία και στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε ο ένας τον άλλον.
Πρέπει να φαίνεται και στον πολίτη: στην πρόσβαση στη βοήθεια, στην ποιότητα της φροντίδας, στην αξιοπρέπεια με την οποία τον ακούμε και τον μεταφέρουμε.
Αυτό είναι το ΕΚΑΒ που διεκδικούμε.
Ένα ΕΚΑΒ στο οποίο η ευθύνη συνοδεύεται από μέσα. Η εμπειρία από εξέλιξη. Η διοίκηση από λογοδοσία. Η εκπροσώπηση από ανεξαρτησία. Και η προσφορά από σεβασμό στον άνθρωπο που την παρέχει.
Το φιλότιμό μας είναι πολύτιμο. Δεν είναι ανεξάντλητο.
Η φωνή μας είναι αναγκαία. Δεν χρειάζεται άδεια για να υπάρχει.
Και το «πάντα έτσι γινόταν» πρέπει επιτέλους να συναντήσει μια απάντηση:
Το ξέρουμε. Γι’ αυτό θέλουμε να το αλλάξουμε.
Σωματείο Εργαζόμενων ΕΚΑΒ Ρόδου
